PAPASIÑO

Por la señal.....

Así pechaba meu avó calquera conversa que tivesemos naquelas longas noites de inverno. Era o momento de rezar o rosario. Iso era sagrado. Pero antes, ¡cantos recordos!, ¡cantas historias!. Lembro sobre todo dúas: o "Don Juan Tenorio" (que meu avó sabía de memoria, cousa que herdamos moitos dos seus descendentes) e o "Velatorio de Manuel de Senín" de José María Castroviejo, un relato que puña os pelos de punta coas suas referencias os mortos vivintes.

O recordo máis nítido que gardo é o de meu avó enriba do templete ou tarima (onde armaba e reparaba os seus vellos aparellos de pesca) recitando en voz alta párrafos enteiros de centos de libros (tiña unha memoria prodixiosa), ensaiando algún discurso ou preparando algún dos seus centos de artigos para o "Faro de Vigo".

Tamén recordo cando nos levaba ó Pósito. Para meu curmán Suso e para mín, era como cando viñan os Reis Magos. Había un cuarto no andar de riba, que estaba cheo de escopetas (sen cargador e sen cañón) e podíamos coller cadansúa. Logo, o baixar, sempre nos daba un xogo de cartas (vello, iso si, que lle pedía para nos ó señor que atendía a cantina do Pósito.

Meu avó era un gran afeizoado ó fútbol, e sobre todo ó Celta, do que tiña o carné de socio de tribuna número 15. Moitas veces ibamos con el, pero como non nos deixaban entrar en Tribuna, pasabamos con Arturo o Culillo a Marcador, e dende alí subiamos enriba da cantina había entre as dúas gradas, para colarnos ata Tribuna. O día 11 de decembro de 1960 o Celta perdeu en Balaídos co Ourense. Aquela noite, meu avó sentiuse mal. Segundo o médico, empezaba a fallarlle o corazón. Morreu de alí a dos días

 

JOSÉ COSTA ALONSO

Nun artigo publicado por meu avó no periódico Galicia Marítima, do que era director, aló polo mes de xuño de 1931, referido ós eternos problemas dos mariñeiros, lemos:"....para levar á realidade este plan, necesítase contar cunha masa de pescadores cultos, capacitados e preparados, cualidades que por desgracia non teñen hoxe os de Moaña, estes pobres obreiros do mar tan levados e traidos en certos actos e tan mal encauzados e inclinados para o que ha de redimilos dunha maneira terminante e definitiva..." "...estes males non se aliviarán nunca, digan o que se lles antoxen ós catro ventos, con cambiar os nomes ás rúas ou con outras manifestacións desta índole, moi fermosas para quen vive regalado, pero sen finalidade práctica para quen ante todo debe ser primeiro a liberdade económica. Esta liberdade económica pode alcanzala pouco a pouco, con tenacidade, constancia e moita fe no porvir, facéndose os pescadores donos dos instrumentos de producción, dos comercios de consumo e de efectos navais e pesqueiros de bisbarra, nunha palabra: de tódalas manifestacións que se relacionan coa súa vida prefesional, cousa que acadaron, gracias ós pósitos, os mariñeiros dos portos de Castro Urdiales, Rosas, Villanueva y Geltru, la Selva e outros moitos portos, todos eles, ó meu xuizo, de menos importancia pesqueira que Moaña. Asusta pensar o que aquí podería facerse, e o que se fará, cando os obreiros do mar, rendidos dunha loita completamente inútil, se dirixan ó Pósito e acometan con entusiasmo e decisión o que fixeron os devanditos portos. Deste xeito, os miles de pesetas que hoxe perciben os armadores, os comerciantes, os intermediarios e cantos viven tranquilamente a costa dos obreiros do mar, irían a engordar os fondos da organización para que esta os repartira en beneficio dos seus asociados...."

Penso que esta exposición danos unha pequena idea dos verdadeiros intereses de José Costa Alonso. Aparentemente contradictorio (franquista antes que Franco e crítico co seu réxime, profundamente católico e devoto case que relixioso de Alfredo Saralegui, amigo íntimo deste e negalle o seu apoio porque o seu partido vai en contra das súas crenzas) o seu espirito, forzas e anceios, xiran honrada e profundamente en torno a dúas cousas: a súa fe relixiosa e o seu amor pola clase mariñeira.

AS MEMORIAS

Este libro foi manuscrito ata finais dos anos 40. A partir desta data (meu avó xa estaba xubilado) foino pasando a máquina no tempo que as tarefas do mar o deixaban libre, coa idea de publicalo. Non sei se o tentou. Do que estou seguro é de que tiña que superar dous grandes obstáculos: o diñeiro e a censura. O primeiro non era insalvable aínda que fose moi difícil naquela época. O segundo era imposible, e demostra a inxenuidade de meu avó ó intentalo. ¿Como lle ían permitir publicar as loubanzas adicadas a Saralegui, cando lle censuraban todos seus escritos, públicos e privados, para que non aparecese o seu nome baixo ningún concepto? ¿Cómo podía dar a coñecer a súa frustación diante dos caciquiles dirixentes locais, que aproveitaban aquel réxime no que cría profundamente, para medrar a nivel particular, sen importarlle os medios? ¡Non!, non llo ían permitir de ningún xeito, pero coido que iso él non o sabía.

Despois da morte de meu avó, estas memorias pasaron a pode de D. Donato, crego da parroquia do Carme de Moaña, que llas pedira á familia, porque tiña interese en coñecelas. Cando tentamos recuperalas íballe dando largas e non mostraba ningún interese por devolvelas. Froi preciso recorrer a medios extremos para que voltaran ó noso poder. Non sei que oscuros intereses tiña este señor para que non fosen publicadas. Mellor dito, sí seino, pero como moi ben diría meu avó: Por la señal....

 

Texto de Xosé Luís Rúa Costa.

 

Naceu o 10 de marzo de 1887, no seo dunha modesta familia mariñeira.

No ano 1921 é nomeado Presidente do recentemente constituído Pósito de Pescadores de Moaña, cargo que desempeñou ata a súa xubilación.

Foi vocal do Consello Xeral do Instituto Social da Mariña e membro da súa Comisión Permanente en representación dos mariñeiros do Norte e Noroeste de España.

Formou parte da Ponencia de Ordenación Pesqueira que se constituíu en Burgos en xaneiro de 1938.

Foi responsable da Sección Social do Sindicato Provincial da Pesca e autor dun anteproxecto da Regulamentación do Traballo na Pesca Marítima.

Foi presidente da Federación de Pósitos Marítimos de Galicia e Vocal-Tesoureiro da Confederación Nacional dos mesmos.

Colaborou na organización da meirande parte dos Pósitos Marítimos de Galicia, así como das Delegacións da Mutualidade de Accidentes do Mar e do Traballo.

No ano 1931 foi nomeado Inspector Costeiro do Instituto Social da Mariña.

Dirixiu o periódico "Galicia Marítima", defensor dos Pósitos Marítimos, e publicou infinidade de artigos en distintos xornais de ámbito estatal.

Finou na súa casa do Con (Moaña) o trece de decembro de 1960